INFORMACJE DLA OBYWATELI UKRAINY

Uwaga !!! Zmiany warunków wykonywania pracy przez obywatela Ukrainy, nie wymagają zmiany decyzji pobytowej wydanej przed 4 marca 2026 r. , jeżeli nie wskazują warunków wykonywania pracy

W związku z ustawą z dnia 23 stycznia 2026 r., obowiązującą od dnia 5 marca 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 203) , która w art. 17 pkt 9 uchyliła m.in. art. 22 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337 ze zm.), wojewoda w decyzjach o udzieleniu obywatelom Ukrainy zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, wydawanych od tego dnia, określa warunki wykonywania pracy, takie jak podmiot powierzający pracę; pracodawca użytkownik; stanowisko lub rodzaj pracy; najniższe wynagrodzenie, które będzie otrzymywać cudzoziemiec; wymiar czasu pracy; rodzaj umowy, na podstawie której cudzoziemiec ma wykonywać pracę.

Jednakże nadal w mocy pozostają decyzje wydane obywatelom Ukrainy do 4 marca 2026 r. włącznie, które zgodnie z art. 114 i art. 118 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.), w związku z art. 22 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, które nie określają warunków wykonywania pracy.

Dlatego też w sytuacji zmiany warunków wykonywania pracy przez obywatela Ukrainy, decyzje te, jako nie wskazujące warunków wykonywania pracy nie podlegają zmianie.

Obowiązkowi zmiany zezwolenia podlegają natomiast decyzje o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wydane po 4 marca 2026 r.

Obywatel Ukrainy zobowiązany jest wystąpić z wnioskiem o zmianę zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, jedynie gdy w jego decyzji wskazano warunki jej wykonywania.

Karta pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej” – tzw. karta pobytu CUKR

Składanie wniosków o wydanie karty pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej” – tzw. karta pobytu CUKR – będzie możliwe od 4 maja 2026 r.

Zachęcamy do zapoznania się z procedurą uzyskania karty pobytu CUKR oraz z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania, dostępnymi także w języku ukraińskim.
Zachęcamy także do zapoznania się z informacjami na temat korzystania z nowego portalu MOS, za pośrednictwem którego możliwe będzie składanie wniosków o wydanie karty pobytu CUKR.

Pytania i odpowiedzi – karta pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej” – tzw. karta pobytu CUKR

Już teraz zapoznaj się z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania dotyczące karty pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej” (tzw. karty pobytu CUKR), dostępnymi na stronie internetowej Urzędu do Spraw Cudzoziemców: https://www.gov.pl/web/udsc/cukr-QA

Już niedługo będzie można wnioskować o wydanie karty pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej” (tzw. karty pobytu CUKR)!

Dowiedz się dlaczego warto ją uzyskać!

Karta pobytu CUKR da Ci stabilizację Twojej sytuacji pobytowej – z chwilą odbioru karty pobytu CUKR uzyskasz zezwolenie na pobyt czasowy. Karta pobytu zostanie wydana na 3 lata.

Będziesz miał pełny dostęp do rynku pracy (nie będziesz potrzebował dodatkowego zezwolenia na pracę) i będziesz mógł prowadzić w Polsce działalność gospodarczą na takich samych zasadach, jak obywatele Polski.

Posiadając kartę pobytu CUKR, będziesz mógł korzystać ze wszystkich uprawnień przewidzianych dla cudzoziemców posiadających zezwolenie na pobyt czasowy w Polsce.

Karta pobytu CUKR wraz z ważnym dokumentem podróży uprawniać Cię będzie do podróżowania po strefie Schengen przez okres do 90 dni w każdym okresie 180 dniowym.

Jeśli będziesz chciał w ubiegać się o udzielenie zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, okres pobytu w Polsce na podstawie karty pobytu CUKR będzie wliczał się do okresu wymaganego do uzyskania tego zezwolenia.

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania przez obywateli Ukrainy w związku z wejściem w życie z dniem 5 marca 2026 r. ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2026 r., poz. 203)

I. Legalizacja pobytu

1. Czy będzie przedłużenie statusu UKR? Jak długo mogę legalnie przebywać w Polsce ze statusem UKR i co muszę zrobić, aby nie stracić tego statusu (PESEL UKR, wyjazdy z Polski, zmiana sytuacji życiowej)?

Na mocy aktualnych przepisów* status UKR nadawany obywatelom Ukrainy i określonym członkom ich rodzin został przedłużony do 4 marca 2027 r.

Jeżeli podczas otrzymywania numeru PESEL przedstawiłeś dokument podróży (paszport), nic nie musisz robić – status UKR zostaje przedłużony automatycznie. Jeżeli jednak zostałeś zarejestrowany jedynie na podstawie oświadczenia o swojej tożsamości, bez okazania dokumentu podróży, koniecznie musisz potwierdzić swoją tożsamość pokazując ważny dokument podróży (paszport) w dowolnym urzędzie gminy do 31 sierpnia 2026 r. W przeciwnym razie utracisz PESEL UKR i przestaniesz być legalnie w Polsce.

Status UKR stracą również osoby, które:

opuściły terytorium Polski na okres powyżej 30 dni,
otrzymały zezwolenie na pobyt stały, zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zezwolenie na pobyt czasowy, status uchodźcy, ochrony uzupełniającej, zgodę na pobyt tolerowany, zgodę na pobyt ze względów humanitarnych,
złożyły w Polsce wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej lub w ich imieniu taki wniosek został złożony,
uzyskały ochronę czasową na terenie innego niż Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
nabyły obywatelstwo polskie lub obywatelstwo innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej,
wjechały na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na przekraczanie granicy w ramach małego ruchu granicznego.

2. Czy można otrzymać status UKR, jeśli osoba dopiero przyjechała do Polski?

Obywatel Ukrainy, który dopiero przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku
z ucieczką przed wojną, może otrzymać nr PESEL ze statusem UKR, jeżeli:

Zgłosi się w dowolnym urzędzie gminy w Polsce najpóźniej w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy Polski. Przekroczenie tego terminu uniemożliwia otrzymanie statusu UKR.
Posiada ważny dokument podróży (paszport), który okaże przy zgłoszeniu w dowolnym urzędzie gminy.

3. Co z przechodzeniem ze statusu UKR na CUKR? Oczekiwanie na decyzję trwa do roku czasu, zatem potrzeba informacji w szczególności dla osób z niepełnosprawnościami, którzy po 4 marca 2027 r. nie będą mieli podstawy przebywania w PL z powodu pracy, studiowania, polskiego małżonka itd.

W przypadku obywateli Ukrainy, posiadających numer PESEL ze statusem UKR, którzy złożą wniosek o kartę pobytu CUKR i wniosek ten nie zostanie rozpatrzony do dnia 4 marca 2027 r., ich pobyt na terenie Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się za legalny do dnia:

– odbioru karty pobytu (lub jej unieważnienia, z uwagi na nieodebranie w terminie 60 dni od dnia udostępnienia przez urząd wojewódzki informacji o możliwości jej odbioru),

– w którym decyzja o odmowie wydania karty pobytu lub umorzeniu postępowania w sprawie wydania karty pobytu stanie się ostateczna.

4. Co jest potrzebne aby wyrobić kartę pobytu CUKR?

Aby złożyć wniosek o kartę pobytu CUKR, należy spełnić łącznie następujące warunki:

być obywatelem Ukrainy lub członkiem rodziny obywatela Ukrainy (np. małżonkiem),
przebywać w Polsce legalnie w związku z korzystaniem z ochrony czasowej,
na dzień 4 czerwca 2025 r. posiadać nr PESEL ze statusem UKR,
w dniu złożenia wniosku posiadać nr PESEL ze statusem UKR na podstawie zgłoszonego w dowolnej gminie ważnego aktualnego dokumentu podróży,
posiadać nieprzerwany status UKR przynajmniej przez 365 dni.

Złożenie wniosku o wydanie karty pobytu CUKR możliwe będzie wyłącznie w formie elektronicznej i tylko wtedy, gdy dane zamieszczone w rejestrze PESEL są kompletne. Proces ten odbywać się będzie poprzez logowanie do systemu Moduł Obsługi Spraw (MOS) za pośrednictwem login.gov.pl, następnie wypełnienie formularza wniosku o wydanie karty pobytu, a na końcu podpisanie elektroniczne wniosku, do którego konieczne będzie posiadanie profilu zaufanego, kwalifikowanego podpisu elektronicznego lub podpisu osobistego.

Do wniosku należy dołączyć:

– aktualną fotografię w formacie cyfrowym, spełniającą określone wymagania, m.in. bez tła, w określonym formacie,

– potwierdzenie dokonania płatności (scan dokumentu lub elektroniczne potwierdzenie przelewu): opłaty w wysokości 100 zł za wydanie karty pobytu oraz opłaty skarbowej w wysokości 340 zł za udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Złożenie wniosku o kartę pobytu CUKR będzie możliwe po wydaniu komunikatu przez MSWiA.

5. Jakie dokładnie dokumenty należy przygotować do złożenia wniosku o kartę pobytu lub status CUKR dla dzieci, które wjechały do Polski przed ukończeniem 12. roku życia, oraz jaki minimalny okres ważności paszportu zagranicznego dziecka jest wymagany?

Jeżeli małoletnie dziecko wjechało na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed ukończeniem 12. roku życia i korzysta na tym terytorium z ochrony czasowej (statusu UKR), to dla złożenia wniosku o wydanie karty pobytu, w rejestrze Ministra Cyfryzacji muszą znajdować się:

odciski linii papilarnych (odciski palców) lub informacja o fizycznej niemożności pobrania odcisków, albo informacja o chwilowej niemożności pobrania (dwukrotnie) – jeżeli dziecko ukończyło 6. rok życia (z chwilą ukończenia 6. roku życia przez dziecko pojawia się obowiązek uzupełnienia danych w postaci odcisków linii papilarnych w drodze złożenia wniosku o uzupełnienie danych);
odwzorowanie własnoręcznego podpisu (za wyjątkiem przypadku, gdy dana osoba nie może złożyć podpisu – np. z powodu choroby lub niepełnosprawności) – jeżeli dziecko ukończyło 12. rok życia (z chwilą ukończenia 12. roku życia przez dziecko pojawia się obowiązek uzupełnienia danych w postaci odwzorowania własnoręcznego podpisu w drodze złożenia wniosku).

Ważny dokument podróży (paszport) jest niezbędny do wprowadzenia danych do rejestru PESEL oraz do okazania w czasie odbioru karty pobytu. Nie ma zaś wymagań dotyczących tego, ile lat do przodu dokument podróży musi być ważny.

6. Jak zalegalizować pobyt w Polsce osobom, które nie mogą pracować lub nie mogą znaleźć pracy? Czy osoby w wieku emerytalnym lub osoby z niepełnosprawnościami mogą ubiegać się o kartę CUKR, jeśli nie pracują?

Kwestia zatrudnienia nie jest czynnikiem, który ma wpływ na decyzję o wydaniu karty pobytu CUKR. Nie ma przeciwskazań, aby zarówno osoby w wieku emerytalnym, jak i osoby z niepełnosprawnościami mogły ubiegać się o kartę CUKR.

Niemniej jednak cudzoziemiec, który planuje pozostać w Polsce powinien mieć stabilny dochód, zapewniający środki do życia. Karta pobytu CUKR gwarantuje legalny pobyt, nie wiąże się jednak z żadnym nadzwyczajnym wsparciem, poza tym generalnie przysługującym wszystkim osobom, mieszkającym w Polsce.

7. Czy osoba w wieku emerytalnym, która nie posiada umiejętności obsługi komputera i nie ma Profilu Zaufanego, będzie mogła złożyć wniosek o kartę pobytu CUKR, jeśli składanie będzie możliwe wyłącznie elektronicznie? Czy przewidziano wyjątki dla takich osób?

Sposób składania wniosku dla wszystkich wnioskodawców jest jednakowy. W procesie tym będzie można uzyskać wsparcie pracowników urzędów wojewódzkich, organizacji pozarządowych oraz w ramach projektu „Wspólnie do Niezależności”.

8. Gdzie uzyskam pomoc w legalizacji pobytu? Kto może mi pomóc?

Pomoc w procedurze legalizacji pobytu będzie udzielana w ramach projektu „Wspólnie do Niezależności” realizowanego przez MSWiA wraz z partnerami tj. Polskim Czerwonym Krzyżem (PCK) oraz Fundacją Polskie Centrum Pomocy Międzynarodowej (PCPM). Każdy beneficjent tego projektu będzie mógł skorzystać z profesjonalnego wsparcia personelu projektu. Kontynuowane będą również szkolenia z zakresu legalizacji pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

9. Czy będzie można wyjeżdżać z Polski po złożeniu wniosku o kartę pobytu CUKR?

Złożenie przez beneficjenta ochrony czasowej, który posiada numer PESEL ze statusem UKR, wniosku o kartę pobytu CUKR, nie pozbawia go ww. statusu, co w praktyce oznacza, że taki cudzoziemiec będzie mógł opuścić terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednakże na okres nie dłuższy niż 30 dni.

10. Czy pobyt na statusie UKR oraz pobyt na karcie pobytu CUKR będzie w całości zaliczany do 5 lat legalnego pobytu, pod warunkiem że osoba przez cały ten okres pracowała i odprowadzała wszystkie składki, aby w przyszłości móc ubiegać się o kartę rezydenta?

Zgodnie ze stanowiskiem Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców okres pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w ramach korzystania z ochrony czasowej (okres ze statusem UKR) nie wlicza się do okresu 5-letniego, o którym mowa w art. 211 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Natomiast, pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie karty CUKR będzie już zaliczany do 5-letniego okresu pobytu niezbędnego do uzyskania zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

11. Karta pobytu czy karta CUKR: co będzie lepszym wyborem dla kobiet z dziećmi, które uczą się w szkole?

Projektowana ścieżka pobytu poprzez uzyskanie karty CUKR jest prostsza i szybsza, niż otrzymanie standardowej karty pobytu. Stąd rekomenduje się, aby wszystkie osoby, które spełniają warunki do uzyskania karty pobytu CUKR skorzystały z tej możliwości legalizacji pobytu.

12. Do jakiej daty trzeba złożyć wniosek o kartę pobytu CUKR, żeby być legalnie w Polsce z legalnym dostępem do pracy? Na jaki okres czasu można dostać kartę?

Wnioski o kartę pobytu CUKR należy złożyć najpóźniej do dnia 4 marca 2027 r. Karta pobytu CUKR wydawana jest na okres 3 lat.

II. Dostęp do rynku pracy

1. Jakie mam prawa jako pracownik w Polsce (umowa, wynagrodzenie, składki ZUS, ubezpieczenie zdrowotne, urlop)?

Legalnie zatrudnionym cudzoziemcom przysługują te same prawa pracownicze, co obywatelom Rzeczypospolitej Polskiej. Kwestie te uregulowane są w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r., poz. 277 z późn. zm.), który określa prawa i obowiązki pracowników i pracodawców.

2. Czy mogę legalnie pracować w Polsce ze statusem UKR i co musi zrobić pracodawca, aby moja praca była zgodna z prawem (zgłoszenie, umowa, ZUS)?

Tak, praca osób ze statusem UKR jest w pełni legalna. Jeśli masz numer PESEL ze statusem UKR, możesz pracować w Polsce bez konieczności wyrabiania specjalnego zezwolenia na pracę. Twoje prawo do pracy jest niemal takie samo, jak u obywateli polskich – jedynym wyjątkiem są stanowiska, które prawo rezerwuje wyłącznie dla Polaków.

Aby Twoja praca była zgodna z prawem, pracodawca musi:

Zgłosić fakt Twojego zatrudnienia do powiatowego urzędu pracy (właściwego dla jego siedziby lub miejsca zamieszkania),
Zrobić to w ciągu 7 dni od dnia, w którym faktycznie zaczniesz u niego pracować.

Zgodnie z najnowszymi przepisami, ewentualny brak zgłoszenia ze strony pracodawcy nie sprawia, że Twoja praca staje się nielegalna.

Wcześniej istniały wątpliwości prawne, przez które błąd pracodawcy mógł spowodować, że pracownik tracił prawo do pracy (również wstecz). Teraz przepisy jasno mówią, że Twoje prawo do pracy nie zależy od tego, czy pracodawca dopełnił obowiązku powiadomienia urzędu.

To pracodawca bierze na siebie pełną odpowiedzialność za formalności. Jeśli nie zgłosi Twojego zatrudnienia w terminie, grozi mu kara grzywny w wysokości od 1 000 zł do 3 000 zł. Dla Ciebie jednak praca pozostaje legalna.

III. Zakwaterowanie

1. Czy będzie pomoc na pokrycie kosztów zakwaterowania dla osób niezdolnych do pracy (osób w wieku emerytalnym i osób z niepełnosprawnościami)?

Osoby ze statusem UKR, które:

– posiadają orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności umiarkowanym lub znacznym, lub orzeczenie równoważne, udokumentowane polskim dokumentem potwierdzającym posiadanie orzeczenia,

– ukończyły 60, rok życia (kobieta) lub 65. rok życia (mężczyzna), o ile nie pobierają polskiego świadczenia emerytalnego, nie pracują, nie posiadają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pełnoletnich dzieci, wnuków lub innych zstępnych, którzy podlegają obowiązkowi alimentacyjnemu,

a które nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie zakwaterowania, mogą otrzymać pomoc polegającą na zakwaterowaniu zbiorowym wraz z całodziennym wyżywieniem, która jest zorganizowana w ramach systemu wsparcia, udzielonego przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

2. Jestem matką z 3 dzieci, czy po 30 czerwca będę mogła mieszkać w OZZ na zasadach komercyjnych?

Osoby nienależące do grupy wrażliwej, po 30 czerwca 2026 r. będą mogły mieszkać w OZZ
(o ile obiekt oferuje taką możliwość) wyłącznie na zasadach komercyjnych, ustalonych z właścicielem obiektu. W takich sytuacjach osoba w pełni pokrywa koszt swojego zakwaterowania i swojej rodziny.

3. Gdzie będą mieszkać osoby w wieku emerytalnym, gdy wszystkie ośrodki zbiorowego zakwaterowania zostaną zamknięte?

Osobom ze statusem UKR, należącym do grup wrażliwych (w tym emerytom bez polskiego świadczenia emerytalnego, które nie pracują, nie posiadają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pełnoletnich zstępnych, którzy podlegają obowiązkowi alimentacyjnemu i nie są w stanie samodzielnie zapewnić sobie zakwaterowania) na podstawie obecnie obowiązujących przepisów przysługuje pomoc w OZZ do 4 marca 2027 r.

4. Kto jest zwolniony z obowiązku opłat za zakwaterowanie i wyżywienie w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania?

Z obowiązku uiszczania opłat za zakwaterowanie i wyżywienie w OZZ zwolnione są osoby, które należą do grup wrażliwych. Od 5 marca 2026 r. za osobę należącą do grupy wrażliwej uznaje się osobę, która spełnia co najmniej jeden z poniższych warunków:

1) posiada orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności umiarkowanym lub znacznym, lub orzeczenie równoważne, lub jest opiekunem takiej osoby i nie pobiera świadczenia pielęgnacyjnego;

2) ukończyła:

a) w przypadku kobiet – 60. rok życia,

b) w przypadku mężczyzn – 65. rok życia

– o ile nie pobiera polskiego świadczenia emerytalnego, nie pracuje i nie posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej pełnoletnich zstępnych (dzieci lub wnuków), którzy podlegają obowiązkowi alimentacyjnemu;

3) jest kobietą w ciąży lub osobą wychowującą dziecko do 12. miesiąca życia wraz z tym dzieckiem, na podstawie przedstawionych dokumentów;

4) jest osobą z zagranicznej instytucjonalnej pieczy zastępczej;

5) jest osobą bezpośrednio po hospitalizacji finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, trwającej przynajmniej 7 dni, nie dłużej niż do ustania przyczyny będącej powodem hospitalizacji.

Pomoc w zapewnieniu zakwaterowania i wyżywienia może być udzielona również cudzoziemcowi, który odniósł obrażenia w wyniku działań wojennych prowadzonych na terytorium państwa lub obszaru geograficznego, którego dotyczy decyzja Rady Unii Europejskiej, stwierdzająca istnienie masowego napływu wysiedleńców, niespełniającego warunków dot. legalnego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, który został przetransportowany do Polski w celu udzielania świadczeń opieki zdrowotnej.

Na dotychczasowych zasadach pomoc w zakwaterowaniu i wyżywieniu do 30 czerwca br. będzie przysługiwała również osobom, które 4 marca br. będą przebywały w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania.

5. Czy matka z niepełnosprawnością z kilkorgiem dzieci musi płacić za pobyt w ośrodku zbiorowego zakwaterowania?

Matka ze statusem UKR, która posiada orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności umiarkowanym lub znacznym, lub orzeczenie równoważne, udokumentowane polskim dokumentem, zwolniona jest z ponoszenia opłat z tytułu zakwaterowania i wyżywienia w OZZ. Zwolniony z opłat może być również jej opiekun, o ile nie pobiera świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast jej dzieci nie są zakwalifikowane jako grupa szczególnie wrażliwa, w związku z czym będą mogły mieszkać w OZZ (o ile obiekt oferuje taką możliwość) wyłącznie na zasadach komercyjnych (odpłatnie), ustalonych z właścicielem obiektu.

6. Czy świadczenie pielęgnacyjne jest wliczane jako dochód przy obliczaniu odpłatności za pobyt w OZZ?

Obywatelowi Ukrainy, który przebywa na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i pobiera świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje zakwaterowanie, ani wyżywienie w ośrodku zbiorowego zakwaterowania.

7. Czy uchodźcy mają prawo do korzystania z programu mieszkań socjalnych/komunalnych w gminie?

Obywatele Ukrainy posiadający numer PESEL ze statusem UKR, mają prawo ubiegać się o mieszkania komunalne lub socjalne w gminie na takich samych zasadach jak pozostali cudzoziemcy, pod warunkiem spełnienia kryteriów dochodowych i mieszkaniowych.

8. Czy osoby chore po hospitalizacji mogą przebywać w OZZ? Jakie są kryteria, aby osoba chora po hospitalizacji mogła przebywać w OZZ? Gdzie należy zgłosić się i jak otrzymać skierowanie do OZZ? Jak długo taka osoba może przebywać w OZZ?

Osoby bezpośrednio po hospitalizacji finansowanej przez Narodowy Fundusz Zdrowia, trwającej przynajmniej 7 dni, mogą przebywać w OZZ, nie dłużej niż do ustania przyczyny będącej powodem tej hospitalizacji.

Dokumentem uprawniającym do pobytu w OZZ jest wtedy wypis ze szpitala z odpowiednią adnotacją, która pozwoli ustalić ww. okoliczności.

IV. Świadczenia zdrowotne

1. Czy obywatele Ukrainy będą mieć ubezpieczenie zdrowotne, jeżeli nie pracują?

Dostęp do opieki zdrowotnej przysługuje obywatelom Ukrainy, posiadającym numer PESEL ze statusem UKR, pod warunkiem, że są ubezpieczeni i odprowadzają składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Te zasady są analogiczne do zasad dotyczących obywateli Polski.

Wyjątek od tej zasady stanowią osoby posiadające zaświadczenie o zamieszkiwaniu w OZZ, kobiety w ciąży, porodu i połogu, osoby do ukończenia 18 roku życia, osoby będące ofiarami gwałtu lub tortur, które posiadają numer PESEL ze statusem UKR.

Przy czym finansowanie z NFZ nie dotyczy leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej, leczenia niepłodności, zabiegów endoprotezoplastyki i usunięcia zaćmy oraz podania produktów leczniczych wydawanych świadczeniobiorcom w ramach programów polityki zdrowotnej ministra właściwego do spraw zdrowia.

2. Czy emeryci, którzy nie mieszkają już w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania (wynajmują mieszkanie samodzielnie lub mieszkają z dziećmi), będą mieli dostęp do opieki zdrowotnej po 4.03.2026 roku?

Obywatele Ukrainy posiadający numer PESEL ze statusem UKR, pobierający polskie świadczenie emerytalne, bez względu na to czy zamieszkują w OZZ będą mieli prawo do świadczeń opieki zdrowotnej, udzielanych na zasadach i w zakresie określonym w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej. Wysokość otrzymywanego świadczenia emerytalnego nie ma żadnego wpływu na to prawo. Nie dotyczy to leczenia uzdrowiskowego i rehabilitacji uzdrowiskowej, leczenia niepłodności, zabiegów endoprotezoplastyki i usunięcia zaćmy oraz podania produktów leczniczych wydawanych świadczeniobiorcom w ramach programów polityki zdrowotnej ministra właściwego do spraw zdrowia.

3. Jakie usługi medyczne są bezpłatne dla wszystkich osób ze statusem UKR?

Beneficjenci ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR, mogą korzystać z opieki zdrowotnej na zasadach analogicznych do obywateli Polski. Oznacza to, że będą mieli dostęp do wszystkich świadczeń opieki zdrowotnej jedynie w przypadku, gdy są ubezpieczeni i odprowadzają składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wyjątek stanowią grupy, opisane w odpowiedzi na pytanie nr. 1.

Wszyscy beneficjenci ochrony czasowej, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR, znajdujący się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego będą uprawnieni do świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych niezwłocznie w niezbędnym zakresie.

4. Czy emeryci powyżej 65. roku życia ze statusem UKR mają prawo do refundacji leków?

Emeryci z Ukrainy posiadający numer PESEL ze statusem UKR mają prawo do refundacji leków, pod warunkiem, że będą objęci ubezpieczeniem zdrowotnym w Polsce (obowiązkowym lub dobrowolnym).

Zmiany w szczególnych zasadach dotyczących legalności pobytu obywateli Ukrainy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

05.03.2026

W dniu dzisiejszym tj. 5 marca 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 203)(„ustawa wygaszająca”).

Ustawa ta, oprócz tego, że dokonuje zasadniczych zmian w przepisach prawa polskiego, których przedmiotem jest zapewnienie ochrony czasowej (tymczasowej ochrony) obywatelom Ukrainy i innym cudzoziemcom, którzy w okresie od dnia 24 lutego 2022 r., przybyli do Polski uciekając przed działaniami wojennymi, modyfikuje również pewne szczególne zasady wynikające dotąd z przepisów ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337 z późn. zm.)(„ustawa specjalna”), służące wzmocnieniu legalności pobytu obywateli Ukrainy w Polsce, w tym również tym, którzy nie korzystają z ochrony czasowej, w sytuacji trwającego konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy.

Zakończenie przedłużeń pewnych uprawnień obywateli Ukrainy

Ustawa wygaszająca z dniem 5 marca 2026 r. uchyliła:

art. 42 ust. 6 ustawy specjalnej, który przewidywał przedłużenie do dnia 4 marca 2026 r. przewidzianego w art. 299 ust. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 z późn. zm.) terminu na realizację przez obywatela Ukrainy obowiązku opuszczenia terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;
art. 42 ust. 7 ustawy specjalnej, który przewidywał przedłużenie do dnia 4 marca 2026 r. terminu dobrowolnego wyjazdu określonego w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na podstawie art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, wydanej wobec obywatela Ukrainy;
art. 42a ust. 1 ustawy specjalnej, który ustanawiał podstawę do udzielenia jednorazowo obywatelowi Ukrainy szczególnego zezwolenia na pobyt czasowy na okres 1 roku albo 6 miesięcy, w przypadkach, gdyby nie spełniał wymogów koniecznych do udzielenia mu tego rodzaju zezwolenia na pobyt czasowy, o które sam się ubiegał.

Dzień 4 marca 2026 r. był ostatnim dniem, w którym wojewoda lub Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako organ odwoławczy mogli zastosować przepis art. 42a ust. 1 ustawy specjalnej jako podstawę udzielenia obywatelowi Ukrainy zezwolenia na pobyt czasowy. Od dnia 5 marca 2026 r. stosowane są ponownie w całości wymogi udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy oraz przesłanki odmowy udzielenia tego zezwolenia wynikające z przepisów ustawy o cudzoziemcach.

Decyzje o udzieleniu obywatelom Ukrainy zezwoleń na pobyt czasowy, wydane na podstawie uchylonego art. 42a ust. 1 ustawy specjalnej, pozostały w mocy.

Ponadto, ustawa wygaszająca uchyliła z dniem 5 marca 2026 r. przepis art. 42b ustawy specjalnej, który ustanawiał fakultatywną podstawę prawną dla organu Straży Granicznej do tego, aby nie wszczynać lub umorzyć postępowanie w sprawie zobowiązania do powrotu wobec obywatela Ukrainy, którego nie dotyczą względy obronności, bezpieczeństwa państwa, ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego lub przemawiający za zobowiązaniem do powrotu interes Rzeczypospolitej Polskiej.

Dalsze utrzymanie przedłużeń pewnych uprawnień obywateli Ukrainy

Jednocześnie ustawa wygaszająca dokonała przedłużenia do dnia 4 marca 2027 r., a zatem do dnia, w którym aktualnie istnieje perspektywa trwania ochrony czasowej (tymczasowej ochrony), wprowadzonej w związku z masowym napływem obywateli Ukrainy i innych cudzoziemców uciekających przed działaniami wojennymi rozpoczętymi w dniu 24 lutego 2022 r., następujących okresów (terminów):

okresów pobytu na podstawie wiz krajowych oraz okresów ważności takich wiz wydanych obywatelom Ukrainy, których koniec przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. (przewidzianych w art. 42 ust. 3a ustawy specjalnej);
okresów ważności zezwoleń na pobyt czasowy udzielonych obywatelom Ukrainy, których koniec przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. (przewidzianych w art. 42 ust. 5a ustawy specjalnej);
okresów ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany”, które zostały wydane obywatelom Ukrainy, i których koniec przypada w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. (przewidzianych w art. 42 ust. 8 ustawy specjalnej);
okresu pobytu uznawanego za legalny obywateli Ukrainy, którzy w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. wyczerpali na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dopuszczalny okres pobytu na podstawie wizy Schengen wydanej przez organ polski, na podstawie wizy Schengen, wizy długoterminowej lub dokumentu pobytowego wydanych przez inne państwo obszaru Schengen, lub w ramach ruchu bezwizowego (o czym mowa w art. 42 ust. 11 ustawy specjalnej);
okresu, w jakim organ prowadzący postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej wobec obywatela Ukrainy, który wykonuje działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, nie stosuje wymogu ustanowionego w art. 142 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, dotyczącego wielkości lub jakości prowadzonej działalności (o czym mowa w art. 42 ust. 12a ustawy specjalnej).

Utrzymanie możliwości ubiegania się przez beneficjentów ochrony czasowej, o niektóre rodzaje zezwolenia na pobyt czasowy

W okresie od dnia 5 marca 2026 r. utrzymana zostanie możliwość ubiegania się przez cudzoziemców, którzy korzystają w Polsce z ochrony czasowej i posiadają numery PESEL ze statusem „UKR”, o udzielenie określonych rodzajów zezwolenia na pobyt czasowy, tj.:

zezwolenia na pobyt czasowy i pracę;
zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;
zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 142 ust. 1 lub 3 ustawy o cudzoziemcach;
zezwolenia na pobyt czasowy dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 158 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (np. dla małżonka obywatela polskiego);
zezwolenia na pobyt czasowy w celu połączenia się z rodziną, o którym mowa w art. 159 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.

Przewidujące tę możliwość przepisy art. 42 ust. 13 – 19 ustawy specjalnej zostały z dniem 5 marca 2026 r. zastąpione przez przepis art. 45 ustawy wygaszającej, który będzie od tej pory stanowił podstawę wyjątku od przepisów ustawy o cudzoziemcach, które co do zasady uniemożliwiają beneficjentom ochrony czasowej ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Ustawa z dnia 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw z podpisem Prezydenta.

19 lutego 2026 r. Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę z dnia 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Nowe przepisy stopniowo wygaszać będą specjalne regulacje dla uchodźców z Ukrainy, przy jednoczesnym zachowaniu ochrony tymczasowej do 4 marca 2027 r. Ustawa wgaszająca uprawnienia pomocowe dla cudzoziemców wejdzie w życie 5 marca br.

Link do ustawy: https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20260000203

Informacja dot. zasad wydawania dokumentów podróży obywatelom Ukrainy przebywającym poza terytorium Ukrainy

Zgodnie z przepisami prawa Ukrainy obywatelom Ukrainy przebywającym za granicą wydawany jest paszport zagraniczny, który stanowi dokument wielokrotnego użytku. Wydawanie tego dokumentu odbywa się w ukraińskich placówkach dyplomatycznych za granicą lub przez inne upoważnione podmioty działające w imieniu władz Ukrainy, po złożeniu wniosku w ustalonej formie, potwierdzeniu obywatelstwa Ukrainy, przeprowadzeniu identyfikacji osoby oraz weryfikacji danych w odpowiednich państwowych rejestrach Ukrainy, a także po uiszczeniu opłaty konsularnej w przypadkach przewidzianych przepisami.
Ogólne wymogi proceduralne dotyczące wydania paszportu zagranicznego są jednakowe dla wszystkich obywateli Ukrainy. Obowiązujące przepisy prawa Ukrainy przewidują szczególny tryb dokonywania czynności konsularnych wobec mężczyzn w wieku poborowym. W szczególności w odniesieniu do mężczyzny – obywateli Ukrainy w wieku od 18 do 60 lat wszelkie czynności konsularne, w tym czynności związane z wydaniem paszportu zagranicznego, mogą być dokonywane wyłącznie po przedstawieniu dokumentu z
Jednolitego Państwowego Rejestru Poborowych, Osób Podlegających Obowiązkowi Wojskowemu i Rezerwistów (Rejestr „REZERW+”). Brak przedłożenia wskazanego dokumentu skutkuje brakiem możliwości dokonania jakichkolwiek czynności konsularnych. Jednocześnie przedłożenie wyciągu z Rejestru „REZERW+” nie jest wymagane w trzech szczególnych przypadkach, a mianowicie:
– jeżeli czynność konsularna dotyczy wydania dokumentu zastępczego umożliwiającego powrót do Ukrainy;
– gdy czynność konsularna jest dokonywana w interesie dziecka, którego drugi z rodziców jest cudzoziemcem lub osobą która nie posiada żadnego obywatelstwa;
– jeżeli o dokonanie czynności konsularnej zwraca się wnioskodawca aresztowany lub pozbawiony wolności.
W ten sposób, nawet przy braku wspomnianego wyciągu, w tych szczególnych przypadkach czynności konsularne mogą być przeprowadzane zgodnie z obowiązującym prawem Ukrainy.
Procedura wydania paszportu zagranicznego co do zasady nie wymaga powrotu obywatela Ukrainy na terytorium Ukrainy, gdyż odpowiednie czynności mogą być realizowane w zagranicznych placówkach dyplomatycznych Ukrainy.
Paszport zagraniczny wydawany jest na okres 10 lat w przypadku osób, które ukończyły 16. rok życia, oraz na okres 4 lat w przypadku osób, które nie ukończyły 16. roku życia.

Uwaga! Nowelizacja ustawy o pomocy obywatelem Ukrainy podpisana!

26 września 2025

Prezydent RP w dniu 26 września 2025 roku podpisał ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa.

Podpisanie tej ustawy przez Prezydenta Karola Nawrockiego oznacza nowelizację ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, co automatycznie wydłuża okres legalnego pobytu dla osób objętych ochroną czasową do 4 marca 2026 roku.

Jedną z najważniejszych kwestii dot. obywateli Ukrainy jest przedłużenie ważności dokumentów pobytowych (kart pobytu i wiz), których ważność upływała 30 września 2025 roku do dnia 4 marca 2026 roku.

W związku z powyższym inforujemy, że nie ma konieczności składania nowych wniosków o przedłużenie legalnego pobytu czy ważności dokumentów dla osób, które posiadały legalny pobyt do 30 września 2025 roku. Nastąpi to automatycznie z mocy prawa tak jak przy poprzednich nowelizacjach ustawy.

Nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa

Legalny pobyt obywateli Ukrainy (i określonych członków ich rodzin), którzy w okresie od 24 lutego 2022 r. przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, został przedłużony do 30 września 2025 r. Ustawa dokonująca zmian w przepisach została ogłoszona w Dzienniku Ustaw i wejdzie w życie 1 lipca br.

Przedłużenie okresu legalnego pobytu

Po wejściu w życie nowelizacji ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, okres pobytu obywateli Ukrainy (i określonych członków ich rodzin) uznawanego za legalny zostanie przedłużony do 30 września 2025 r.

Zmiany zostały także wprowadzone w przepisach przeciwdziałających popadaniu przez obywateli Ukrainy w nielegalny pobyt oraz wspierających legalizację ich pobytu na terytorium Polski. Analogicznemu wydłużeniu do 30 września 2025 r. uległy okresy, w których:

przedłużeniu z mocy prawa podlegają okresy pobytu i okresy ważności wiz krajowych obywateli Ukrainy;
przedłużeniu z mocy prawa podlegają okresy ważności zezwoleń na pobyt czasowy obywateli Ukrainy;
przedłużeniu z mocy prawa podlegają terminy na opuszczenie przez obywateli Ukrainy terytorium Polski (na podstawie art. 299 ust. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach);
przedłużeniu z mocy prawa podlegają terminy dobrowolnego powrotu (obecnie terminy dobrowolnego wyjazdu) określone w wydanych obywatelom Ukrainy decyzjach o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (na podstawie art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach);
przedłużenia z mocy prawa podlegają okresy ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany” wydanych obywatelom Ukrainy;
pobyt obywateli Ukrainy na terytorium Polski jest uznawany za legalny w związku z zakończeniem okresu dopuszczalnego pobytu krótkoterminowego (na podstawie wizy Schengen wydanej przez organ polski, na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen, na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez właściwy organ innego państwa obszaru Schengen lub w ramach ruchu bezwizowego);
wobec obywateli Ukrainy nie stosuje się w postępowaniach w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej określonego w art. 142 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm.) wymogu związanego z wielkością i jakością prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli prowadzą oni działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej;
stosuje się przepis art. 42a ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustanawiający subsydiarną podstawę materialnoprawną udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelom Ukrainy;
można nie wszczynać lub umarzać wszczęte postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu wobec obywateli Ukrainy.

Zmiana terminu złożenia wniosku o nadanie numeru PESEL

Nowelizacja ustawy określa, że wniosek o nadanie numeru PESEL obywatelowi Ukrainy, którego pobyt na terytorium Polski jest legalny (na podstawie art. 2 ust. 1), należy złożyć niezwłocznie po przybyciu do Polski. Dotychczas był to okres 30 dni.

Zezwolenia na pobyt dla obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową

Od 1 kwietnia 2023 r. obywatele Ukrainy, którzy posiadają numer PESEL ze statusem UKR, mogą ubiegać się o udzielenie zezwoleń na pobyt czasowy w celu podejmowania pracy lub prowadzenia działalności gospodarczej. Rozwiązanie jest opcjonalne i skierowane do osób, które czują się pewnie na polskim rynku pracy i chcą zrezygnować z korzystania z ochrony czasowej.

Opisywana nowelizacja rozszerza ten katalog i umożliwia ubieganie się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy:

dla członka rodziny obywatela Rzeczypospolitej Polskiej – dla małżonka obywatela polskiego oraz dla małoletniego dziecka małżonka obywatela polskiego (art. 158 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach);
w celu połączenia się z rodziną (art. 159 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach).

Karta pobytu dla osób korzystających z ochrony czasowej

Ustawa wprowadza także nową ścieżkę dalszej legalizacji pobytu dla obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową. Wniosek o wydanie karty pobytu będzie składany wyłącznie w formie elektronicznej z wykorzystaniem usługi on-line , przepisy dotyczące tego procesu wejdą w życie dopiero wraz z uruchomieniem usługi on-line. Szczegółowe informacje na temat tej procedury będą udostępnione przed oddaniem do użytku usługi on-line, które planowane jest w przyszłym roku.

Podstawa prawna

Opisane zmiany wprowadza ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 854).

Ustawa stanowi następstwo przedłużenia przez Radę Unii Europejskiej (decyzja wykonawcza Rady (UE) 2023/409 z dnia 19 października 2023 r.) tymczasowej ochrony wprowadzonej decyzją wykonawczą Rady (UE) 2022/382 z dnia 4 marca 2022 r. stwierdzającą istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy.

28.03.2024

Wydłużenie okresu legalnego pobytu obywateli Ukrainy objętych ochroną czasową

Uprzejmie informujemy, że legalny pobyt obywateli Ukrainy (i określonych członków ich rodzin), którzy w okresie od 24 lutego 2022 r. przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, został przedłużony do 30 czerwca 2024 r.

Nowelizacja ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, okres pobytu obywateli Ukrainy (i określonych członków ich rodzin) weszła w życie 22 lutego br.

Ponadto, w mocy pozostają przepisy prawa zawarte w art. 2 ust. 10 i 11 wspomnianej ustawy, które dodatkowo przedłużają okres uznawanego za legalny pobytu:

do 31 sierpnia 2024 r. w przypadku:

osób, które w dniu 30 czerwca 2024 r. będą korzystać z wychowania przedszkolnego, będą realizować obowiązek szkolny albo realizować obowiązek nauki, a jeżeli te osoby są małoletnie – również ich rodziców lub opiekunów;
osób, które w dniu 30 czerwca 2024 r. będą pobierać naukę w przedszkolu lub szkole funkcjonujących w ukraińskim systemie oświaty z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, a jeżeli te osoby są małoletnie – również ich rodziców lub opiekunów;
osób, które nie później niż w roku szkolnym 2022/2023 rozpoczęły naukę w branżowej szkole II stopnia, szkole policealnej lub szkole dla dorosłych, a jeżeli te osoby są małoletnie – również ich rodziców i opiekunów.

do 30 września 2024 r. w przypadku:

osób, które przystępują do egzaminu maturalnego w terminie poprawkowym, a jeżeli te osoby są małoletnie – również ich rodziców i opiekunów.

Zmiany zostały także wprowadzone w przepisach przeciwdziałających popadaniu przez obywateli Ukrainy w nielegalny pobyt oraz wspierających legalizację ich pobytu na terytorium Polski. Analogicznemu wydłużeniu do 30 czerwca 2024 r. uległy okresy, w których:

przedłużeniu z mocy prawa podlegają okresy pobytu i okresy ważności wiz krajowych obywateli Ukrainy;
przedłużeniu z mocy prawa podlegają okresy ważności zezwoleń na pobyt czasowy obywateli Ukrainy;
przedłużeniu z mocy prawa podlegają terminy na opuszczenie przez obywateli Ukrainy terytorium Polski (na podstawie art. 299 ust. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach);
przedłużeniu z mocy prawa podlegają terminy dobrowolnego powrotu (obecnie terminy dobrowolnego wyjazdu) określone w wydanych obywatelom Ukrainy decyzjach o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (na podstawie art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach);
przedłużenia z mocy prawa podlegają okresy ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany” wydanych obywatelom Ukrainy;
pobyt obywateli Ukrainy na terytorium Polski jest uznawany za legalny w związku z zakończeniem okresu dopuszczalnego pobytu krótkoterminowego (na podstawie wizy Schengen wydanej przez organ polski, na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen, na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez właściwy organ innego państwa obszaru Schengen lub w ramach ruchu bezwizowego);
wobec obywateli Ukrainy nie stosuje się w postępowaniach w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej określonego w art. 142 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 z późn. zm.) wymogu związanego z wielkością i jakością prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli prowadzą oni działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej;
stosuje się przepis art. 42a ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustanawiający subsydiarną podstawę materialnoprawną udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelom Ukrainy;
można nie wszczynać lub umarzać wszczęte postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu wobec obywateli Ukrainy.

Opisane zmiany wprowadza ustawa z dnia 9 lutego 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. poz. 232).

Szczegóły w Komunikacie Szefa UDSC.

LEGALNY POBYT OBYWATELI UKRAINY, KTÓRZY PRZYJECHALI DO POLSKI OD 24 LUTEGO 2022 R.

Na podstawie „specustawy” (Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa), legalny pobyt obywateli Ukrainy (i określonych członków ich rodzin), którzy w okresie od 24 lutego 2022 r. przybyli do Polski w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy został przedłużony do 4 marca 2024 r., a w niektórych przypadkach do 31 sierpnia 2024 r. lub 30 września 2024 r.

Ostatnie zmiany ustawowe dodatkowo przedłużyły okres uznawanego za legalny pobytu:

do 31 sierpnia 2024 r. w przypadku:
- osób, które w dniu 4 marca 2024 r. będą korzystać z wychowania przedszkolnego, będą realizować obowiązek szkolny albo realizować obowiązek nauki, a jeżeli te osoby są małoletnie – również ich rodziców lub opiekunów;
- osób, które w dniu 4 marca 2024 r. będą pobierać naukę w przedszkolu lub szkole funkcjonujących w ukraińskim systemie oświaty z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, a jeżeli te osoby są małoletnie – również ich rodziców lub opiekunów;
- osób, które nie później niż w roku szkolnym 2022/2023 rozpoczęły naukę w branżowej szkole II stopnia, szkole policealnej lub szkole dla dorosłych, a jeżeli te osoby są małoletnie – również ich rodziców i opiekunów.

do 30 września 2024 r. w przypadku:
- osób, które przystępują do egzaminu maturalnego w terminie poprawkowym, a jeżeli te osoby są małoletnie – również ich rodziców i opiekunów.

Zmiany zostały wprowadzone także w przepisach przeciwdziałających popadaniu przez obywateli Ukrainy w nielegalny pobyt oraz wspierających legalizację ich pobytu na terytorium Polski.

Analogicznemu wydłużeniu do 4 marca 2024 r. ulegną okresy, w których:

przedłużeniu z mocy prawa podlegają okresy pobytu i okresy ważności wiz krajowych obywateli Ukrainy;
przedłużeniu z mocy prawa podlegają okresy ważności zezwoleń na pobyt czasowy obywateli Ukrainy;
przedłużeniu z mocy prawa podlegają terminy na opuszczenie przez obywateli Ukrainy terytorium Polski (na podstawie art. 299 ust. 6 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach);
przedłużeniu z mocy prawa podlegają terminy dobrowolnego powrotu (obecnie terminy dobrowolnego wyjazdu) określone w wydanych obywatelom Ukrainy decyzjach o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu (na podstawie art. 315 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach);
przedłużenia z mocy prawa podlegają okresy ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany” wydanych obywatelom Ukrainy;
pobyt obywateli Ukrainy na terytorium Polski jest uznawany za legalny w związku z zakończeniem okresu dopuszczalnego pobytu krótkoterminowego (na podstawie wizy Schengen wydanej przez organ polski, na podstawie wizy wydanej przez inne państwo obszaru Schengen, na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez właściwy organ innego państwa obszaru Schengen lub w ramach ruchu bezwizowego);
wobec obywateli Ukrainy nie stosuje się w postępowaniach w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej określonego w art. 142 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach wymogu związanego z wielkością i jakością prowadzonej działalności gospodarczej, jeżeli prowadzą oni działalność gospodarczą na podstawie wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej;
stosuje się przepis art. 42a ust. 1 ustawy specjalnej ustanawiający subsydiarną podstawę materialnoprawną udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy obywatelom Ukrainy;
można nie wszczynać lub umarzać wszczęte postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu wobec obywateli Ukrainy.

Ponadto, zmienione zostało brzmienie art. 100d ust. 1, który ustanawia podstawę prawną do spoczywania terminów załatwiania przez wojewodów określonych rodzajów spraw cudzoziemców – w kierunku analogicznego przedłużenia tego okresu do dnia 4 marca 2024 r.

Na podstawie ww. art. 100d ust. 1 ustawy specjalnej w okresie do dnia 4 marca 2024 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

udzielenia cudzoziemcowi:
- zezwolenia na pobyt czasowy,
- zezwolenia na pobyt stały,
- zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej;
zmiany:
- zezwolenia na pobyt czasowy i pracę,
- zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;
cofnięcia cudzoziemcowi:
- zezwolenia na pobyt czasowy,
- zezwolenia na pobyt stały,
- zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

W postępowaniach, dotyczących wszystkich cudzoziemców, prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zawieszenie/nierozpoczynanie się biegu terminu na załatwienie ww. spraw trwa nieprzerwanie od 15 kwietnia 2022 r. do 4 marca 2024 r.

Pierwsze kroki po wjeździe do Polski

Jeżeli należysz do jednej z poniższych kategorii osób:

jesteś obywatelem Ukrainy i przyjechałeś do Polski legalnie z terytorium Ukrainy w okresie od 24 lutego 2022 r., w związku z konfliktem zbrojnym (niezależnie od tego czy przyjechałeś bezpośrednio z terytorium Ukrainy czy przez terytorium innego kraju), oraz deklarujesz zamiar pozostania na terytorium Polski, lub
jesteś mężem/żoną obywatela Ukrainy, i wjechałeś/aś do Polski na powyższych warunkach (nawet jeśli nie posiadasz obywatelstwa Ukrainy)

Kwalifikujesz się do objęcia ochroną tymczasową w Polsce, na podstawie tzw. „specustawy”. W celu uzyskania ochrony, należy w ciągu maksymalnie 30 dni od przekroczenia granicy udać się do dowolnego organu gminy i złożyć wniosek o nadanie numeru PESEL UKR.

Na podstawie numeru PESEL UKR otrzymasz dostęp do profilu zaufanego, który ułatwi wiele późniejszych formalności. W przyszłości numer PESEL i profil zaufany mają również umożliwić Ci dostęp do elektronicznego dokumentu potwierdzającego Twoją tożsamość i status pobytowy.

Jeśli już posiadasz numer PESEL i tak masz obowiązek zgłoszenia się do organu gminy w terminie 30 dni od przekroczenia granicy, w celu odnotowania w rejestrze twojego statusu PESEL UKR.

Wniosek o nadanie numeru PESEL za osobę małoletnią składa jej rodzic, opiekun, kurator, opiekun tymczasowy lub osoba sprawująca faktyczną pieczę nad dzieckiem. Jeśli ze względu na swój stan zdrowia lub niepełnosprawność nie jesteś w stanie złożyć wniosku osobiście w organie gminy, możesz ten wniosek złożyć w swoim miejscu pobytu. UWAGA! Wyjazd obywatela Ukrainy z Polski na ponad miesiąc pozbawia go prawa do legalnego pobytu w Polsce na podstawie „specustawy”.

KONSEKWENCJE WYJAZDU Z POLSKI NA OKRES POWYŻEJ 1 MIESIĄCA – STATUS UKR

Po przekazaniu przez Komendanta Głównego Straży Granicznej informacji o wyjeździe cudzoziemca objętego ustawą na okres powyżej 1 miesiąca, status „UKR” przypisywany do nadanego numeru PESEL zostaje automatycznie zmieniony na status „NUE” tj. status cudzoziemca nie będącego obywatelem państwa członkowskiego Unii Europejskiej ani członkiem rodziny obywatela UE. Zmiana statusu będzie więc formalnym uwidocznieniem praktycznej utraty uprawnień wynikających z objęcia specustawą.

Zmiana ta dokonywana będzie również po przekazaniu informacji o posiadaniu przez obywatela Ukrainy dokumentów wyłączających z zakresu ustawy (zezwolenie na pobyt, ochrona międzynarodowa itd.) lub o złożeniu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Status UKR może jednak zostać przywrócony jeśli osoba, której nadano numer PESEL potwierdzi, że jej pobyt poza granicami Polski nie trwał dłużej niż 1 miesiąc.

Jeśli wyjazd cudzoziemca następuje w ramach strefy Schengen wówczas zmiana statusu może nastąpić na podstawie oświadczenia po wyjeździe na okres powyżej 1 miesiąca, złożonego przez osobę, której nadano numer PESEL bądź osobę ją reprezentującą. Rozwiązanie to wydaje się umożliwiać praktyczną rezygnację z ochrony czasowej w Polsce dla osób, które po otrzymaniu numeru PESEL w Polsce (z oznaczeniem UKR) chciałby z ochrony tej skorzystać w innym państwie Unii Europejskiej.

Powyższe oświadczenie powinno zawierać: imię, nazwisko, numer PESEL, kraj i datę wyjazdu, rodzaj wyjazdu oraz oświadczenie o prawdziwości danych zawartych we wniosku oraz klauzulę o treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”.

W przypadku wyjazdu z Polski przez granice zewnętrzne strefy Schengen zmiana status UKR może również nastąpić na podstawie powyższego oświadczenia. Wówczas Komendant Główny Straży Granicznej zapewnia możliwość weryfikacji daty wyjazdu.

Przepisy przewidują również możliwość ponownego nadania statusu UKR w wyniku przybycia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Wówczas wjazd ten powinien zostać udokumentowany lub zarejestrowany w rejestrze obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy, prowadzonym przez Komendanta Głównego Straży Granicznej.

Jeśli wjazd ten nastąpił przez granice Polski będącą zewnętrzną granicą strefy Schengen ponowne nadanie statusu UKR następuje automatycznie.

Ponowne nadanie statusu może również nastąpić w wyniku ponownego złożenia wniosku o nadanie numeru PESEL.

Organem właściwym do dokonania rejestracji powyższych danych jest dowolny organ wykonawczy gminy.

W zakresie utraty uprawnień wynikających z ustawy w wyniku wyjazdu z Polski na okres powyżej 1 miesiąca określono również, że przepis ten nie będzie dotyczył osób skierowanych do wykonywania pracy lub usług poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez podmioty prowadzące działalność na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ponadto, zaznaczono, że dane o wyjeździe osoby objętej ustawą na okres powyżej 1 miesiąca Komendant Główny Straży Granicznej będzie przekazywał do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalającego prawo do świadczeń cudzoziemca. ( art. 1 pkt 13 lit. b ustawy zmieniającej)

Wykonywanie pracy

Do legalnej pracy są uprawnieni wszyscy obywatele Ukrainy, których pobyt na terytorium Polski jest legalny – tzn. zarówno Ci, których pobyt jest uznawany za legalny w związku z wjazdem po 24 lutego 2022 r. jak i Ci, których pobyt w Polsce jest uznawany za legalny na innej podstawie (np. posiadają zezwolenie na pobyt czasowy, wizę itd.).

Pracodawca zatrudniający obywatela Ukrainy ma obowiązek powiadomić o tym fakcie powiatowy urząd pracy właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania podmiotu, w terminie 14 dni od dnia podjęcia pracy przez cudzoziemca. Obowiązek powiadomienia nie dotyczy zatrudnienia obywatela Ukrainy, który wykonuje legalnie pracę w Polsce np. na podstawie zezwolenia na pracę lub odpowiedniego zezwolenia na pobyt czasowy, oraz gdy ma on prawo pracować w Polsce w związku z posiadanym statusem pobytowym (np. przyznano mu status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, otrzymał pobyt stały, pobyt rezydenta długoterminowego, zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodę na pobyt tolerowany).

Powiadomienie ma następować za pośrednictwem systemu teleinformatycznego – praca.gov.pl

Dla zapewnienia legalności zatrudnienia obywatela Ukrainy konieczne jest spełnienie jeszcze dwóch wymogów:

Praca musi być wykonywana w wymiarze pracy nie niższym niż wskazany w powiadomieniu oraz za wynagrodzeniem nie niższym niż ustalone według stawki określonej w powiadomieniu.
Informacje te, tj. wynagrodzenie określone według stawki miesięcznej lub godzinowej oraz wymiar czasu pracy lub liczby godzin pracy w tygodniu lub w miesiącu powinny być uwzględnione w ww. powiadomieniu.

Ponadto, obywatel Ukrainy legalnie przebywający na terytorium RP może zarejestrować się w Urzędzie Pracy do jako osoba bezrobotna. Dotyczy to również obywateli Ukrainy w wieku emerytalnym tj. 65 lat (mężczyźni) i 60 lat (kobiety).

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA – do prowadzenia działalności gospodarczej na takich samych zasadach jak obywatele RP są uprawnieni obywatele Ukrainy, których pobyt uznaje się za legalny na podstawie „specustawy” lub na podstawie ustawy o cudzoziemcach (tzn. posiadający wizę, zezwolenie na pobyt czasowy, stały itd.). Warunkiem jest uzyskanie numeru PESEL.

Inne formy wsparcia

Jeśli jesteś obywatelem Ukrainy, który przyjechał do Polski z terytorium Ukrainy od 24 lutego, możesz otrzymać pomoc m.in. w zakwaterowaniu, wyżywieniu czy bezpłatną pomoc psychologiczną.

Aby uzyskać więcej informacji skontaktuj się z Partnerem Projektu – Centrum Służby Rodzinie

CENTRUM SŁUŻBY RODZINIE
93-162 Łódź
ul. Broniewskiego 1a
tel. 42 682-20-22, 684-14-60;
fax 42 682-20-22 wew. 36
e-mail: csr@csr.org.pl

Centrum w ramach współpracy przy projekcie 6/14-2022/OG-FAMI oferuje pomoc w ramach :

Punkt informacyjno-doradczy dla osób z Ukrainy. Znajduje się on w Piotrkowie Trybunalskim przy ul. Dmowskiego 47

W ramach niego potrzebujący mogą skorzystać z:

pomocy prawnej
pomocy psychologicznej
doradztwa dot. pomocy socjalnej
doradztwa dot. pomocy osobom z Ukrainy

Punkt informacyjno-doradczy jest otwarty w godzinach:

poniedziałek: 11:00-19:00
wtorek-piątek: 09:00-15:00

Punkt informacyjno-doradczy w Łodzi świadczący darmową pomoc dla osób z Ukrainy.

Punkt jest czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 11:00-19:00

W ramach niego osoby potrzebujące mogą skorzystać z:

Pomocy prawnej (w poniedziałki i czwartki – w godzinach od 15:00 do 17:00)
Doradztwa zawodowego ( środy w godzinach od 17:30 do 19:30)
Pomocy psychologiczno-terapeutycznej (w tym terapii traumy i interwencji kryzysowej, także dla dzieci i młodzieży) poniedziałek – piątek – w godzinach od 11:00 do 19:00
Bezpłatne kursy języka polskiego dla osób z Ukrainy
Zajęcia odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach od 9:00 do 20:00 w Centrum Służby Rodzinie przy ul. Broniewskiego 1a w Łodzi
Zapisy są możliwe pod numerem: 797 899 194, a także pod adresem e-mail: tatiana@csr.org.pl